Sipat-Suri sa mga Katutubong Sulat: Salalayan sa Pagbuo ng Mungkahing Manwal sa Baybaying Filipino

Rusell Irene L. Lagunsad
PhD Student University of the Philippines-Diliman


SUSING SALITA:
Baybaying Filipino, Katutubong-sulat, Mungkahing Manwal


ABSTRAKTO

Ang pananaliksik na ito ay naglalayong matugunan ang pagsusuri sa
Baybayin batay sa wikang pasulat (simbolong talatunugan, diakritikong marka
at pamilang), kasaysayan at kalinangan at kung ano ang magiging anyo ng
bawat titik ng mungkahing Baybaying Filipino mula sa mga batayang
pinagpilian at dahil sa mga batas na isinusulong upang muling maipakilala ang
Baybayin sa kasalukuyan, ninais ng mananaliksik na magmungkahi ng manwal
na magagamit ng mga guro sa pagtuturo ng katutubong- sulat gayundin ang
mga inobasyon upang makaagapay ito sa kasalukuyang pangangailangan ng
panahon kaya tinawag na Baybaying Filipino.

Gumamit ng magkahalong pamamaraan ang mananaliksik; ito ang
isahang panayam at tutok na grupong talakayan upang mahingi ang kritika ng
mga dalubhasa sa Baybayin patungkol sa awtput ng pag- aaral. Ito ay isang
kuwalitatibong pag-aaral na gagamit ng Modelong Pangkasaysayan dahil
inilarawan ang kalagayan ng Baybayin sa bawat panahon mula sa pag- usbong,
pagkawala at sa muling pagbubuhay nito tungo sa panghinaharap na gamit at
halaga sa kultura.

Natuklasan na ang mga katutubong sulat na umiiral sa Pilipinas bago pa
dumating ang mga Kastila ay magkakahawig. Ang kasaysayan ng Baybayin ay
nahahati sa tatlong yugto: Ang panahon ng liwanag, panahon ng karimlan at
ang panahon ng bagong liwanag. Ang naging batayan sa pagpili ng magiging
porma o istilo ng mga titik-Baybaying Filipino ay may taglay na kalinawan,
karaniwan, kilala, kagandahan, kilanlan, kinatawan, kagaanan at kaangkupan
sa teknolohiya. Bilang kongklusyon, Tuluyan man itong napalitan ng
Romanong alpabeto, hindi pa rin huli ang lahat upang ito‘y muling pagyamanin
sa kasalukuyan at mas madali itong matutuhan ngayon ng kahit sinuman kung
simple at payak pa rin ang susundin na alituntunin sa Baybayin at ang mga
inobasyon ay hindi magdudulot ng kalituhan.

Photo credit: https://sundaescoops.wordpress.com/2015/08/23/sundae-scroll-5-baybayin/

Enderun Colleges Scholarly Review, Volume 3, Issue 2.

Category: Gen. Ed.